SciLogs International .com.be.es.de

Recentste blogposts RSS

Higgsteria

04. Juli 2012, 12:25

Tientallen mensen die de nacht doorbrengen op de vloer voor het auditorium: dit is Higgsteria! Degenen die om 5 uur aankwamen, waren de laatsten die een plaatsje konden bemachtigen. Oorverdovend gejuich wanneer enkele fysica-supersterren langskomen. De voorbije dagen heeft Prof. Peter Higgs himself al tientallen handtekeningen uitgedeeld. Dit is niet een of andere festival of de nieuwe Harry Potter maar de bekendmaking van de resultaten van het Higgs onderzoek. En iedereen hier op het Europese laboratorium voor deeltjesfysica CERN verwacht dat er een eind zal komen aan een zoektocht van meer dan 40 jaar.




Beroemdheid in de zaal
In de jaren ’60 hebben twee Belgen, Francois Englert and Robert Brout, als eerste het Higgs-mechanisme voorgesteld dat massa aan alle elementaire deeltjes moet geven. Daarna werd deze theorie onafhankelijk voorgesteld door verschillende andere fysici, onder meer Peter Higgs, die het geluk had dat hij zijn naam aan het deeltje mocht geven. Het Higgs-mechanisme kan je vergelijken met een beroemdheid die een zaal binnenstapt. Afhankelijk van hoe populair hij is, hoe meer mensen samenklitten rond hem. En dan wordt het moeilijker voor hem om te bewegen. Een effect van zo'n veld is dat er ook een extra deeltje mee geassocieerd is en dit deeltje, het Higgs-deeltje, is hetgeen waar we naar op zoek waren.

Voor de mensen hier op CERN was de ontdekking uiteraard geen verrassing. Enkele weken geleden hadden de twee grote experimenten, CMS en ATLAS, al een eerste keer naar de resultaten gekeken. Toen was het onmiddellijk duidelijk dat we een mooi signaal zagen en begonnen de geruchten op CERN rond te vliegen. Vorige week had CMS al een zomerfeestje waar deze ontdekking de ‘talk of the night’ was.
 
Maandenlang had niemand naar de resultaten gekeken. Iedereen probeerde zijn methodes te verbeteren zonder naar het mogelijke signaal in de data te kijken en nadat we ons hadden verzekerd dat alle methodes correct zijn en dat we de data begrijpen, keken we pas naar die data. Hoe gebeurt dit? Om een voorbeeld te geven: om de energie van lichtdeeltjes (fotonen) en elektronen te meten, gebruiken we hetzelfde onderdeel van de detector, de zogenaamde elektromagnetische calorimeter. Nu zijn er verschillende deeltjes die we vroeger ontdekt hebben en waarvan we de massa goed kennen, zoals het Z-boson (ontdekt in 1983). Een Z-boson vervalt naar twee elektronen en op die manier kunnen we de elektromagnetische calorimeter juist afstellen door de energie van de elektronen te checken. Dit kan dan gebruikt worden in de analyse die kijkt naar Higgs-bosonen die vervallen naar twee lichtdeeltjes.

Higgs??
Per experiment hebben duizenden mensen bijgedragen tot deze ontdekking en zij kregen allemaal een ‘sneak preview’ van hun eigen resultaten. Twee, drie weken geleden waren alle medewerkers uitgenodigd om een eerste keer naar hun eigen data in de signaal-regio te kijken en te zien of er misschien een Higgs-boson hebben gevonden. Meteen was het duidelijk dat we wellicht een nieuw deeltje ontdekt hadden. In verschillende vervalmodes zagen we een signaal en alle kanalen wezen op een gelijkaardige massa voor het nieuwe deeltje. Maar na deze ‘unblinding’ was er nog een heleboel werk om te checken of er niets vreemd aan de hand was met het signaal-gedeelte van de data en ook om te zien hoe het deeltje precies interageert met andere deeltjes. Daarvoor kijken we bijvoorbeeld naar alle vervalmodes om te zien of ze dezelfde productiesnelheid van Higgs-deeltjes zien en ook naar de correlaties tussen de deeltjes die geproduceerd worden. Op dit moment zijn de resultaten nog consistent met het simpelste Higgs-deeltje (van het Standaard Model) maar de foutenmarges op deze metingen zijn nog zo groot dat er geen finale conclusies mogelijk zijn.

De conclusie van de resultaten is dat beide LHC-experimenten een nieuw deeltje ontdekt hebben (een boson zelfs) dat een massa rond 125-126 GeV heeft en tot nu toe compatibel lijkt met het Higgs-boson van het Standaardmodel. Het wordt nu interessant om zijn eigenschappen te onderzoeken en te zien of we daar misschien hints van nieuwe fysica vinden of dat dit nieuwe deeltje perfect in het huidige Standaardmodel past.





Geschreven in Deeltjesfysica | 0 Reacties | Vaste link | Afdrukken


Einstein wint alweer

23. Februari 2012, 11:48

Meer dan vijftig jaar na zijn dood, heeft Einstein alweer zijn gelijk behaald. Vandaag heeft het neutrino-experiment OPERA moeten toegeven dat er enkele foutjes in hun metingen zijn geslopen en dat Einsteins relativiteitstheorie dus toch correct is. De wetenschappers van OPERA had enkele maanden geleden de controversiële claim gemaakt dat neutrino’s sneller dan het licht bewogen, ook al gaven de medewerkers zelf toe dat ze het niet echt konden geloven.



Voor het OPERA-experiment werden neutrino’s van CERN naar Gran Sasso gestuurd, 730 km door de aardkost. Neutrino’s zijn deeltjes die heel weinig interactie met andere deeltjes hebben en daarom kunnen die zich zelfs door de aarde bewegen. Voortdurend vliegen er ook honderden door ons lichaam. De grote afstand tussen de twee laboratoria liet toe om een precieze meting van de lichtsnelheid te maken. Het experiment moest heel wat nieuwe of minder traditionele fysische technieken gebruiken voor deze meting. Zo was het GPS-systeem cruciaal om de klokken te synchroniseren en de precieze afstand tussen Genève en Gran Sasso te meten. Uiteindelijk merkten ze dat de deeltjes ongeveer 60 ns (60 miljardste van een seconde) te vroeg in Italië aankwamen. Op een verwachte reistijd van 2.4 duizendste van een seconde, was dit verschil groot genoeg (meer dan 5 keer de foutenmarge) om van een ontdekking te spreken.



Onder fysici was er meteen heel veel scepticisme over de resultaat. Onlangs maakte de onderzoeksdirecteur van het CERN, Sergio Bertolucci, dat nog duidelijk in een boutade: “Ik heb moeite om het te geloven, want in Italië komt niets te vroeg aan”. Fysici geloofden het resultaat niet omdat de implicaties zo dramatisch waren en omdat vele experimenten de lichtsnelheid als een absolute limiet hadden bevestigd. Als neutrino’s sneller konden bewegen dan het licht, dan zou een teletijdsmachine tot de realiteit kunnen behoren en Einstein’s speciale relativiteitstheorie aan het wankelen gebracht worden. Slimme theoretici hadden wel al mogelijke uitwegen bedacht om zo veel mogelijk van onze oude theorieën te redden, maar het was toch allemaal een beetje rommelig en weinig elegant. Het leek alsof we kost wat kost aan het verleden wilden vasthouden. Het experiment was ook niet te rijmen met oudere resultaten van neutrino-experimenten. Zo kwamen de neutrino’s van een supernova-explosie ongeveer gelijktijdig aan met het licht van die explosie, wat alleen maar mogelijk was als de neutrino’s zich met de lichtsnelheid voortbewogen. Maar ook hier was een mouw aan te passen, de neutrino’s van supernova-explosies hebben immers veel meer energie en zouden dus lichtjes anders kunnen reageren.

Zelfs de medewerkers van het OPERA-experiment zelf waren niet volledig overtuigd van hun resultaat. Na een jaar hadden ze echter hun eigen ideeën over mogelijke controles van het resultaat uitgeput en dus besloten ze het te publiceren. De publicatie leidde tot een reusachtige mediastorm maar in de wetenschappelijke wereld weerklonk vooral hun vraag aan andere wetenschappers om met nieuwe ideeën te komen om het resultaat te weerleggen. De voorbije maanden werd het OPERA-experiment overspoeld met e-mails, vol met ideeën voor mogelijke nieuwe tests, waarvan ze de meesten met glans doorstonden. Totdat ze nu toch wat foutjes in hun metingen hebben gevonden.

Eigenlijk zijn er twee foutjes, het éne heeft te maken met een oscillator die werd gebruikt om de klokken op beide locaties (op 730 km afstand) te synchroniseren via GPS. Deze fout zou er toe leiden dat de snelheid van het neutrino zelfs nog onderschat werd. Het tweede probleem was een slechte kabelverbinding tussen de gesynchroniseerde atoomklok en de interne klok van het experiment. Dit zou het omgekeerde effect hebben en de reden kunnen zijn dat de lichtsnelheid overschreden werd. De geruchtenmolen draait op volle toeren en vele nieuwssites beweren dat als beide foutjes gecorrigeerd worden, de neutrino-snelheid niet meer groter zou zijn dan de lichtsnelheid. Het OPERA-experiment heeft dit nog niet bevestigd en wil eerst rustig de verschillen evalueren vooraleer een kwantitatief antwoord te geven.

Is dit nu een blamage voor het OPERA-experiment? Helemaal niet, de meeste wetenschappers vinden dit zelfs een perfect voorbeeld van wetenschappelijk onderzoek. Iets onverklaarbaars wordt gevonden en alle mogelijke tests worden gedaan om zeker te zijn dat het geen fout is. Op het moment dat al je eigen ideeën zijn uitgeput, publiceer je het resultaat om dan de rest van de wetenschappelijke wereld het te laten controleren. Zij kunnen extra tests voorstellen of de experimenten herhalen (zal in de Verenigde Staten in de lente gedaan worden) en als een probleem wordt gevonden, corrigeer je het resultaat. Dit is veel beter dan als het resultaat nooit gepubliceerd was. Als niemand controversiële resultaten zou durven publiceren, dan zou de wetenschappelijke vooruitgang pas echt stokken.


Geschreven in Deeltjesfysica , Neutrino's | 0 Reacties | Vaste link | Afdrukken


Deeltjesjager

23. Februari 2012, 11:35

Hier blogt binnenkort deeltjesfysicus Pieter Everaerts.

Geschreven in Algemeen | 0 Reacties | Vaste link | Afdrukken